Theo "Lịch sử Đảng bộ xã Thanh Vận (1946–2018)", xuất phát từ yêu cầu phát triển sản xuất nông nghiệp, đáp ứng nhu cầu tưới tiêu cho ruộng lúa trên địa bàn, được sự đồng ý của các cấp ủy Đảng và chính quyền, ngày 10/10/1967, công trình hồ chứa nước Tân Minh được chính thức khởi công xây dựng tại xã Thanh Vận (nay thuộc xã Thanh Mai, tỉnh Thái Nguyên).

    Để phục vụ thi công, Đội Thủy lợi 202 được thành lập. Đến đầu năm 1968, công trường được tăng cường lực lượng Đại đội Thanh niên xung phong 933 thuộc Tổng đội Thanh niên xung phong Bắc Thái. Có thời điểm, gần 200 cán bộ, công nhân, thanh niên xung phong và Nhân dân địa phương cùng ngày đêm lao động trên công trường với quyết tâm hoàn thành công trình, đưa nguồn nước về phục vụ sản xuất.

    Trong điều kiện thi công hết sức khó khăn, thiên nhiên khắc nghiệt liên tiếp thử thách ý chí của những người mở đất. Mùa mưa năm 1968, mưa lớn kéo dài khiến mực nước trong hồ dâng cao. Đêm 9/8/1968, thân đập bất ngờ bị vỡ, dòng nước khổng lồ cuốn trôi lán trại, lương thực, thực phẩm và nhiều người đang làm nhiệm vụ.

    Trận lũ lịch sử ấy đã cướp đi sinh mạng của 13 chiến sĩ thanh niên xung phong Đại đội 933. Họ đều là những người tuổi đời còn rất trẻ, nhiều người chưa kịp lập gia đình, mang theo khát vọng cống hiến và xây dựng quê hương. Sau hai ngày tìm kiếm, thi thể các anh, các chị mới được đồng đội và Nhân dân địa phương tìm thấy, tổ chức truy điệu trong niềm tiếc thương vô hạn. 

    Sự hy sinh ấy đã trở thành biểu tượng sáng ngời của tinh thần xung kích, dám hy sinh vì lợi ích của Tổ quốc và Nhân dân. Không chỉ góp phần xây dựng một công trình thủy lợi phục vụ sản xuất, những người thanh niên năm ấy còn để lại cho các thế hệ hôm nay bài học sâu sắc về lòng yêu nước, tinh thần trách nhiệm và sự cống hiến. 

    Ngày nay, Hồ Tân Minh vẫn ngày đêm, tưới mát những cánh đồng trên quê hương Thanh Mai. Mặt hồ phẳng lặng như lưu giữ ký ức về một thời lao động quên mình và sự hy sinh của lớp người đi trước. Đây không chỉ là công trình thủy lợi mang ý nghĩa kinh tế mà còn là địa chỉ giáo dục truyền thống cách mạng, nhắc nhở các thế hệ hôm nay và mai sau luôn trân trọng giá trị của lao động và những hy sinh to lớn để xây dựng Quê hương, Đất nước.

    Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân xã Thanh Mai hôm nay luôn phát huy truyền thống ấy, đoàn kết xây dựng quê hương ngày càng phát triển, xứng đáng với những đóng góp và sự hy sinh của các thế hệ cha anh.

Tác giả: Thùy Trang